Jouluolut czyli o bożonarodzeniowym piwie w Finlandii

Dzisiejszy post trochę będzie jak widać w innym tonie, jest to bowiem moje tłumaczenie streszczonego artykułu, który ukazał się w sobotnim wydaniu Hämeenlinnan Kaupunkiuutiset (bezpłatna gazeta, z wiadomościami z Hämeenlinny)




Tytuł artykułu: "Jouluiset maut Ahvenanmaalta" czyli Bożonarodzeniowe smaki z wysp Alandzkich.
Autor: Kari Karppinen 
Kaupunkiuutiset, 11.11.2017

Zdaniem większości fińskich piwoszy, piwo bożonarodzeniowe powinno być ciemne i pieniste. Jest to związane z tradycją - tak oto mówią przedstawiciele całkiem ciekawego, fińskiego Świętego Bratctwa Umiarkowanego Odurzenia Alkoholowego (K.H.P.V. - Kohtuullisen Hutikan Pyhän Veljeskunta, co po angielsku brzmi Holy Brotherhood of Moderate Intoxication - fanie, nie? Ja sama nie miałam do tej pory pojęcia o istnieniu takiej "formacji" 😃).

Bracia piwosze uważają, że porównywanie piw staje się z roku na rok coraz trudniejsze, tym bardziej, że wybór jest także coraz szerszy. Zauważają natomiast, że w ofercie nie ma żadnych złych piw.

Tym razem testom poddanych zostało 10 różnych piw bożonarodzeniowych, które zakupione zostały w Citymarkecie na Tiiriö.

Jak wyżej już zostało zauważone, oferta piw bożonarodzeniowych jest bardzo szeroka. Na rynku są dostępne także wyroby bardziej lokalne, mniejszych browarów, ale te nie trafiają na półki popularnych sklepów, a raczej sprzedawane są w swoim rejonie. Dodatkowo w sprzedaży są także piwa mocniejsze (dla niewtajemniczonych dodam, że w Finlandii mocniejsze piwo oznacza powyżej 5%), ale te występują tylko w Alko (Fiński narodowy sklep monopolowy. Bezkonkurencyjny.)

Wracając do testu.
Siedmiu członków bractwa oceniało tym razem poszczególne piwa przyznając im punkty. Każde z piw otrzymało punty w różnych kategoriach wedle upodobań braci smakoszy. Następnie wyniki wszystkich uczestników zostały zebrane w skali od 4 do 10, i na tej podstawie ustalono ranking produktów.

Miejsce 1. Stallhagen Julbock z browaru na Wyspach Alandzkich. (Podobno) o lekkim zapachu jałowca i w smaku portera.









Miejsce 2. Lahden Erikoisjouluolut. Według jury, piwo z pianą, świetnie pasujące na bożonarodzeniowy stół.













Miejsce 3. Piwo browaru Koffi. Ciemne i dobrze pieniące się. Polecane wg jury na bożonarodzeniowy stół.









Miejsce 4. Xmas IPA browaru Olvi wzbudziło sporo dyskusji ale finalnie i tak znalazło się w czołówce. Jury uznało, że smakuje dobrze ale jest zbyt lekkie jak na świąteczny stół.











Miejsce 5. Teerenpeli - ładny zapach, w smaku przypomina tradycyjne fińskie niefiltrowane piwo; słodkie. Piwo typu ale, w którym czuć smak toffi.










Miejsce 6. Jouluolut browaru Olvi. W ocenie jury, trochę nijakie ale mimo to bardzo smaczne.









Miejsce 7. Prykmestar browaru Vakka-Suomen. Jury uznało, że zbyt jasne jak na bożonarodzeniowy stół.

Miejsce 8. ex aequo Saimaa  oraz American Brown ale.



Saimaa - kolor w porządku, ale zbyt łagodne w smaku. Dużo by się go nie wypiło.







American Brown ale - mętne ale o przyjemnym zapachu. Zdecydowanie nie pasuje do świątecznej szyneczki.













Miejsce 10. Bryyggerin Jouluolut. Zapach dość bogaty ale piwo nie pieni się. Pozostawia jednak przyjemny posmak.






I oczywiście na koniec trochę fińskich słówek...

olut - piwo, oluet - piwa
kalja - piwo
mallasjuoma - piwo
sahti - tradycyjne fińskie piwo niefiltrowane
panimo - browar
tumma - ciemne
valea - jasne
vaahto - piana
humala - chmiel
Tykkään oluesta - Lubię piwo
Juon olutta -Piję piwo

Cmentarz w Hämeenlinnie

Kiedyś pisałam już post na tym blogu o cmentarzu w Hämeenlinnie. Wtedy odwiedziliśmy inny cmentarz, niż ten, o którym dzisiaj. Link [TUTAJ]

A jako, że dzisiaj 1 listopad, czas odwiedzania grobów bliskich osób, stąd mój krótki post i kilka zdjęć bardzo urokliwego, niewielkiego cmentarza, który miałam okazję odwiedzić będąc na rowerowej przejażdżce jakiś czas temu.

Na cmentarzu znajduje się nieduży kościół z kamienia - Vanaja kirkko wybudowany na przełomie XV i XVI wieku. Jest to najstarszy kościół w rejonie Häme i prawdopodobnie wcześniej w tym miejscu stał kościół drewniany.

W religii luterańskiej w Finlandii Wszystkich Świętych obchodzone jest w sobotę między 31.10 a 6.11. (w 2017 przypada 4 listopada). Natomiast Święto Zmarłych 1-2.11

KILKA SŁÓWEK PO FIŃSKU

Pyhäinpäivä - Dzień Wszystkich Świętych

kirkko - kościół

hauausmaa - cmentarz

hauta - grób haudat - groby

muistetaan kuolleita sukupolvia  - wspominamy zmarłych krewnych

vainaja - zmarły

Vainajainpäivä - Zaduszki/Dzień Zmarłych

sytyttää kynttilöitä - zapalać znicze

krysanteemi - chryzantema

A kiedy mnie spodobał się język fiński?

zdjęcie: youtube

Mój przyjazd do Finlandii był dość nagły, żeby nie powiedzieć spontaniczny. Kiedy w sierpniu wylądowałam w Helsinkach niewiele wiedziałam o Finlandii, o Finach i o języku fińskim. Jeździłam do pracy i słuchałam radio (najczęściej Rock). Jako, że jestem, powiedzmy, "językowcem" to musiałam wsłuchać się w ten nowy język. Nie rozumiałam nic, ale to nie szkodzi. Chciałam najpierw poczuć coś w tym języku intrygującego, zanim zechciałabym go się nauczyć. I tak oto szybko trafiłam na Jenni Vartiainen, której kawałek Missä muruseni on wpadł mi w ucho.  Głos Jenni Vartiainen zaszczepił we mnie chęć dowiedzenia się co oznaczają słowa jej piosenek. W tym głosie odnalazłam coś, co trafia do mojej duszy, jakąś tęsknotę ale przede wszystkim przestrzeń, wolność i tajemnicę.  Kawałek pochodzi z płyty "Seili" wydanej 23 sierpnia 2010 roku.

Wrzucam jej wykon tego kawałka z koncertu w Seinäjöki

Dzisiaj poniżej moje tłumaczenie tej pierwszej piosenki Jenni - Missä muruseni on.

Missä muruseni on	Gdzie jest moje kochanie
Yöllä taas mä menin parvekkeelle nukkumaan,	Nocą znów poszłam spać na balkon,
jotta lähempänä mua ois hän	Żeby bliżej mnie był on
Pediltäni taivas näkyy, ryhdyin oottamaan,	Z łóżka mojego widać niebo, zaczęłam czekać
että näen tähden lentävän	By zobaczyć spadającą gwiazdę
Sanovat jos jossain huomaa tähdenlennon niin	Mówią, że jeśli zobaczysz spadającą gwiazdę
toivoa voit silloin mitä vaan	Możesz życzyć sobie czego chcesz
Yöllä ylös taivaalle mä pyynnön kuiskasin	Nocą do nieba wyszeptałam prośbę swą
Kävisipä pian tuulemaan	Chciałabym by wiatr wktórce zaczął wiać
Ref.
Tuuli tuule sinne missä muruseni on	Wiatr wieje tam gdzie kochanie moje jest
Leiki hetki hänen hiuksillaan	Bawi się chwilę jego włosami
Kerro rakkauteni, kerro kuinka ikävöin	Powiedz kochany mój, powiedz jak tęsknię
Kerro, häntä ootan yhä vaan	Powiedz, na niego tylko czekam
Tyyni oli eilen yö	Spokojna była wczoraj noc
mut kohta kuitenkin	Ale wktórce jednak
Tuuli henkäisi ja tuntee sain	Wiatr powiał i poczułam że
Joku liikkui lähelläni	Ktoś blisko mnie porusza się
koski poskeain	Dotykając mojego policzka
Tutun käden tunsin ihollain	Znane dłonie poczułam na swojej skórze
Enkä enää epäillyt	Ani nawet nie podejrzewałam
vaan tiesin, että voin	Wiedziałam tylko, że mogę
Niin kuin pieni lapsi nukahtaa	Jak dziecko małe zasnąć
Ilma jota hengitämme samaa ilmaa on	Wdychamy to samo powietrze
Ja jalkojemme alla sama maa	A nasze stopy na tej samej ziemi są

Ogromny mural na ścianach silosów

Przez ostatnie tygodnie można było podglądać prace australijskiego artysty, który gościł Finlandii po raz drugi w swojej karierze. W ramach festiwalu sztuki UPEA-2017, Guido van Helten, wykonał mural na silosach znajdujących się w Kantola w Hameenlinnie. Mural ten jest obecnie największą tego typu pracą w krajach północnych, a jego wysokość liczy 56 metrów.

Ciekawe miejsca Hämeenlinny

Tym razem post o ciekawych miejscach w Hämeenlinnie. Trochę subiektywnie, ale też trochę w oparciu o niegdyś tłumaczony przeze mnie artykuł z miejscowej gazety Hameen Sanomat. Na początek kilka sztandarowych punktów w Hämeenlinnie, natomiast w przyszłości będę starała się temat poszerzyć i wyjść nieco dalej, poza miasto, poza okręg Kanta-Hame. Myślę, że przyjdzie czas kiedy opiszę także te miejsca,  które do tej pory odwiedziliśmy z rodziną, a które są w zasięgu powiedzmy jednodniowej wycieczki. 


Dla tych, którzy Hämeenlinnkę trochę znają, nic pewnie odkrywczego tutaj nie będzie. Jeśli ktoś nastawia się na zwiedzanie to przypuszczam, że w zachwyt nie wpadnie. Jeśli jednak, kogoś, tak jak mnie, cieszy przyroda, jej kolory i zapachy, to pewnie poczuje się jak w niebie.
Hämeenlinna jest uroczym miasteczkiem pomiędzy stolicą, Helsinkami, a Tampere, miastem powiedzmy bardziej przemysłowym i całkiem niemałym. Miasteczko zdobią malownicze jeziora - Vanajavesi, największe, którym z resztą można dopłynąć do Tampere, ale są tu mniejsze, które przyciągają mieszkańców chcących trochę odpocząć czy grillować. Ja  mam to szczęście, że moje ulubione Alajärvi, jest rzut beretem od mojego domu, ale też godne uwagi jest Ahvenistonjärvi. Przyjemny spacer można też sobie zrobić w okolicy Kahtoilampi, położonego niedaleko Ahvenistonjärvi.
Ok, ale nie o jeziorach ten dzisiejszy post, a raczej o kilku wybranych miejscach, gdzie można udać się na ewentualne wycieczki kulturalno - krajoznawcze.

Aulanko


Podczas służby w Polsce pułkownik Hugo Standertskjöld (1844-1931) zakochał się w pięknej polskiej hrabinie. To z myślą o niej wybudował park leśny Aulanko. Hrabina niestety nigdy parku nie odwiedziła. Na terenie parku powstał sztuczny staw, altanki, granitowa forteca oraz posadzone zostały rozmaite drzewa i krzewy. W parku znajduje się także wieża widokowa, z której można podziwiać krajobraz parku oraz Hämeenlinny. Podobno widok z wieży był inspiracją dla Jeana Sibeliusa do napisania pieśni Finlandia.
Obecnie park Aulanko otwarty jest dla wszystkich gości. Znajduje się tutaj także hotel, basen, korty tenisowe, stadnina koni, pole golfowe, a także park wspinaczkowy Hugo. W ciągu roku park odwiedzany jest przez około 500 000 osób.

Wieża widokowa Aulanko

Widok z wieży

Juotsenlampi czyli łabędzi staw

Tutaj link do mapki ze ścieżkami w obrębie Aulanko - KLIK


Zamek Häme i rantareitti czyli trasa wokół jeziora Vanajavesi

Zamek Häme znajduje się na liście średniowiecznych zamków w Finlandii. Został on przypuszczalnie wybudowany w XIII wieku, po krucjatach krzyżowych Birger Jarla, szwedzkiego męża stanu, prawdopodobnego założyciela Sztokholmu.
Jeszcze w czasach średniowiecza zamek został przebudowany, tak aby stanowił siedzibę dowódców. Następnie w XVIII wieku zamek został podniesiony do wysokości trzech pięter. W latach 1837 – 1972 zamek używany był jako więzienie.


W pobliżu zamku znajduje się także muzeum militarne a także szlak, który prowadzi od centrum miasta, przez park przy zamku, park miejski, przez most nad jeziorem Vanajavesi do terenów po drugiej stronie zamku, czyli Aulanko. To bardzo przyjemna trasa zarówno dla uprawiających sporty (bieganie czy rower) jak i na spacer rodzinny. Szlak mierzy około 6 km długości, chociaż można sobie trasę wydłużyć dochodząc dalej niż Aulanko, a mianowicie do Verkatehdas.

Rynek miasta

Rynek Hämeenlinny jest dość typowy, fiński. Mieści się on w swoim aktualnym miejscu od 1770 roku. W 1903 roku, urodzony w Hämeenlinnie fiński architekt, Armas Lindrgen udoskonalił wygląd ryneczku o takie elementy jak znajdująca się w sąsiedztwie fontanna oraz letnie pawilony, które latem są otwarte jako bary. Nie spodziewajmy się jednak tutaj zabytkowych kamieniczek czy tętniących życiem knajpek i restauracji. To raczej spokojne miejsce, choć niepozbawione swojego uroku. Znajdziemy tutaj przede wszystkim kościół, o którym kilka słów poniżej oraz ratusz oraz budynki, które obecnie po części są w użyciu władz miasta.
Kościół znajdujący się na rynku został wybudowany w 1798 roku według projektu  Louis Jean Deprez, malarza na dworze króla Gustawa III. Mnie osobiście do tej pory nie udało się wejść do środka, ale  też przyznam szczerze, nie miałam takiej potrzeby. Kościół jest zwykle zamknięty kiedy jestem na rynku. Natomiast ze zdjęć, które można zobaczyć w necie widać, że jest to kościół luterański, czyli dość surowy i pusty jeśli chodzi o architekturę wnętrza. 

Rynek o zmierzchu

Kościół

Dom Sibeliusa

Idąc od rynku ulicą Hallituskatu dotrzemy do niewielkiego, żółtego domeczku, który jest domem narodzin najsłynniejszego fińskiego kompozytora, Jeana Sibeliusa (1865-1957). Warto wstąpić i zobaczyć jak wyglądało życie miejskie w Finlandii u schyłku 19 wieku. Kompozytor mieszkał  tutaj przez pierwsze 20 lat swojego życia.


Info w języku angielskim - KLIK

Dom Palanderów

Jeśli zaciekawieni historią życia miejskiego w Hameenlinnie zechcemy nieco poszerzyć swoje horyzonty, warto, oprócz domu Sibeliusa, udać się do znajdującego się przy ulicy Linnankatu 16 domu rodziny Palander. Dom przedstawia styl życia burżuazyjnej rodziny w Hameenlinnie przed stu laty


Info w języku angielskim - KLIK


Verkatehdas (fabryka sukien)


Znajdujące się w sąsiedztwie jeziora Vanajavesi centrum kulturowo - kongresowe Verkatehdas, myślę, że również warte jest odwiedzenia, polecam spacer wokół terenów i pomiędzy budynkami. W samym budynku Verkatehdas mieści się restauracja, sala koncertowa, sale konferencyjne oraz kino. 

Cały teren wokół jest również dość ciekawy: architektura dawnych budynków fabryk tworzy przyjemny klimat, znajdziemy tutaj knajpę Suisto (koncerty co weekend!), nieco obok, muzeum sztuki oraz teatr miejski.

Aula Verkatehdas

Tył Verkatehdas, knajpa Suisto

Tradycyjnie kilka słówek po fińsku:
paikka - miejsce
järvi -  jezioro
kirkko - kościół
tori - rynek, place
puisto - park
ranta - plaża, brzeg
näkötorni - wieża widokowa
reitti  - trasa, szlak
suihkulähde - fontanna
kaupungintalo - ratusz
talo - dom
tehdas - fabryka